മാതൃപഞ്ചകം

ശ്ലോകം – 1

ആസ്താം താവദിയം പ്രസൂതിസമയെ ദുര്‍വാരശൂലവ്യഥാ

നൈരുച്യം തനുശോഷണം മലമയീ ശയ്യാ ച സാംവത്സരീ

എകസ്യാപി ന ഗര്‍ഭഭാര ഭരണക്ലേശസ്യ യസ്യ ക്ഷമഃ

ദാതും നിഷ്ക്രിതിമുന്നതോപി തനയ: തസ്വൈ ജനന്യൈ നമഃ

പേറ്റുനോവിന്റെ തീയിൽ

പുളഞ്ഞൊരു രാത്രിയിൽ,

പല്ലുകൾ കടിച്ചമർത്തി

നീ സഹിച്ച വേദനയോർമ്മയുണ്ടോ അമ്മേ?

എന്നെ ചുമന്ന നാളിൽ

രുചികൾ മാഞ്ഞുപോയോ?

വയറിന്റെ ഭാരത്തിൽ

നിന്റെ ദേഹം തളർന്നുപോയോ?

ചൂടുള്ള പൂവിതളും

ഭാരമായിരുന്നപ്പോൾ,

എന്റെ ചെറുജീവനായി

നീ നടന്നതെത്ര ദൂരം!

ഉറക്കമില്ലാ രാത്രികൾ,

ഉണർവില്ലാ പകലുകൾ,

എന്റെ ഓരോ ചലനവും

നിന്റെ ഹൃദയത്തിൻ താളമായിരുന്നു.

ജനിച്ച നാൾ മുതൽ ഞാൻ

കരഞ്ഞപ്പോൾ നീ ഉണർന്നു,

ഞാൻ ചിരിച്ച നേരത്ത്

നിന്റെ കണ്ണുകൾ പൂത്തു.

എന്റെ മലിനതകൾ പോലും

വെറുപ്പില്ലാതെ നീ ഏറ്റു,

എന്റെ ചെറുവേദനകൾക്ക്

നിന്റെ നെഞ്ചായിരുന്നു മരുന്ന്.

ഞാൻ വീണിടത്തൊക്കെയും

നീ കൈയായി നിന്നു,

ഞാൻ പേടിച്ച നേരങ്ങളിലെല്ലാം

നീ ധൈര്യമായി നിന്നു.

എന്റെ വിശപ്പിൽ നീ

നിന്റെ വിശപ്പു മറന്നു,

എന്റെ സ്വപ്നങ്ങൾക്കായി

നിന്റെ സ്വപ്നങ്ങൾ മറന്നു.

കാലം കടന്നുപോയി…

ഞാൻ വളർന്നുവെന്നാലും,

നിന്റെ മുന്നിൽ ഇന്നും

ഞാനൊരു കുഞ്ഞു തന്നെയമ്മേ!

നിന്നോട് ഞാൻ തന്നാൽ

എന്താണ് പകരമാകുക?

ഒരു ജന്മം മുഴുവൻ തന്നാലും

കടം തീരുകയില്ലല്ലോ…

ജന്മം തന്നവളേ,

ജീവൻ തന്നവളേ,

എന്റെ ആദ്യഗുരുവേ,

എന്റെ ദൈവമേ…

അമ്മേ…

നിന്റെ പാദങ്ങളിൽ

ഈ മകൻ

ഒരു പൂവായി വീഴുന്നു.

നമസ്കാരം അമ്മേ…

നമസ്കാരം…

അതെ—

ലോകത്തിൽ എത്ര ദൈവങ്ങളുണ്ടായാലും,

എന്റെ കണ്ണിൽ

അമ്മയെപ്പോലെ അമ്മ മാത്രം…

ആ അമ്മയ്ക്ക്

കോടി പ്രണാമം.

എന്നെ പ്രസവിക്കുന്ന സമയത്ത് അമ്മ സഹിച്ചതായ സഹിക്കാൻ കഴിയാത്ത ആ വേദന – അതിനെപ്പറ്റി അതുപോലെ വേദന അനുഭവിച്ച മറ്റൊരമ്മയ്ക്കല്ലാതെ; മറ്റാർക്കാണ് അറിയാൻ കഴിയുക? അതിരിക്കട്ടെ എന്നെ ഗർഭത്തിൽ ധരിച്ചിരുന്ന സമയത്ത് അമ്മ അനുഭവിച്ച പല തരം കഷ്ടപ്പാടുകൾ, ആഹാരത്തിൽ രുചിയില്ലായ്മ, ഛർദ്ദി, ശരീരംമെലിയൽ, പ്രസവശേഷം ഒരുകൊല്ലക്കാലം എന്റെ മലമൂത്രങ്ങളാൽ കൂടെകൂടെ മലിനമായിത്തീർന്നുകൊണ്ടിരുന്ന കിടക്കയിലെ കിടപ്പ്, എന്നെ വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിലോ എന്ന ചിന്ത കൊണ്ട് മുറിഞ്ഞുമുറിഞ്ഞുള്ള ഉറക്കം എന്നെ വളർത്തി വലുതാക്കാൻ സഹിച്ച ക്ലേശങ്ങൾ, പലപ്പോഴും താനൊന്നും കഴിക്കാതെ പട്ടിണികിടന്നും കുഞ്ഞായിരുന്ന എനിക്ക് ആഹാരംതന്നു പോഷിപ്പിക്കൽ – ഇങ്ങനെ എണ്ണിയെണ്ണി പറയുകയാണെങ്കിൽ അവസാനിക്കാത്തെ വിധത്തിൽ വാത്സല്യത്തിന്റെ ഉറവിടമായ അമ്മ എന്നെപോറ്റിവളർത്താൻ സഹിച്ച കഷ്ടപ്പാടുകൾ – മകൻ എത്രയൊക്കെ വലിയവനായിത്തീർന്നാലും, അമ്മ മകനുവേണ്ടി സഹിച്ച ആയിരമായിരം ത്യാഗങ്ങളിൽ ഒന്നിനുപോലും പ്രത്യുപകാരം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല. ഞാനിപ്പോൾ മറ്റുള്ളവരുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ ജഗദ്ഗുരുവാണ്. ആചാര്യവര്യനാണ്. വിശ്വപ്രസിദ്ധനാണ്. എല്ലാവരുടെയും ബഹുമാനാദരങ്ങൾക്ക് പാത്രീഭുത താണ്. അദ്വൈത ബ്രഹ്മനിഷ്ഠനാണ്. ഇതെല്ലാമുണ്ടായിട്ടെന്തു കാര്യം? ഇപ്രകാരമെല്ലാമുള്ള ഞാൻ വിചാരിച്ചിട്ടുപോലും അമ്മ എനിക്കു വേണ്ടി സഹിച്ച കഷ്ടപ്പാടുകളിലൊന്നിനുപോലും പ്രത്യുപകാരം ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞില്ലല്ലോ. അമ്മേ ! നിസ്സഹായനായ ഞാൻ അമ്മയുടെ കാല്ക്കൽ ഇതാ ഒന്നു നമസ്ക്കരിക്കുകമാത്രം ചെയ്യുന്നു.

ശ്ലോകം – 2

ഗുരുകുലമുപസ്രുത്യ സ്വപ്നകാലെ തു ദ്രുഷ്ട്വാ

യതിസമുചിതവേഷം പ്രാരുദോ മാ ത്വമുച്ചൈഃ

ഗുരുകുലമഥ സര്‍വ്വം പ്രാരുദത്തെ സമക്ഷം

സപദി ചരണയോസ്തേ മാതുരസ്തു പ്രണാമഃ

ഞാൻ ഒരു പഴയ സംഭവം ഓർത്തുപോവുകയാണ്. ഞാൻ ഗുരുകുലത്തിൽ വിദ്യാഭ്യാസം ചെയ്തുകഴിഞ്ഞിരുന്നകാലം ഞാൻ സംന്യസിച്ചതായി അമ്മ സ്വപ്നം കണ്ടു. രാവിലെതന്നെ അമ്മ ഗുരുകുലത്തിലേക്കോടി വന്നു ” നീ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ച് സംന്യസിച്ചു പോവുകയാണോ മകനെ” എന്നു ചോദിച്ചുകൊണ്ട് എന്നെ കെട്ടിപ്പിടിച്ചു പൊട്ടിക്കരഞ്ഞു. ആ രംഗം കണ്ട് എന്റെ സഹപാഠികളും, ഗുരുനാഥൻപോലും കരഞ്ഞു പോയി അമ്മേ ! ആ സ്നേഹത്തിനുമുൻപിൽ, വേറെ യാതൊന്നും സമർപ്പിക്കാനില്ലാത്ത ഞാനിതാ ഒന്നു നമസ്ക്കരിക്കുകയെങ്കിലുംചെയ്യട്ടെ.

ഗുരുകുലവാസകാലമതിൽ, അമ്മേ,

നീ കണ്ടൊരു സ്വപ്നമുണ്ടായിരുന്നല്ലോ—

കാവിയുടുത്തൊരു സന്ന്യാസിയായി

നിന്നെ വിട്ടകന്നുപോകുമെന്നൊരു സ്വപ്നം.

പുലരിയുടെ വെളിച്ചം വരുംമുമ്പേ

ഗുരുകുലവാതിൽക്കലെത്തിയ നീ,

“മകനെ, എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചെങ്ങോട്ടാണ്

സന്ന്യാസിയായി നീ പോകുന്നത്?” എന്നു ചോദിച്ചു.

ഓടിവന്ന് എന്നെ കെട്ടിപ്പിടിച്ചപ്പോൾ

അമ്മേ, നിൻ കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞൊഴുകി;

വാക്കുകൾ മുറിഞ്ഞു കരച്ചിലായപ്പോൾ

എൻ ഹൃദയവും നിശ്ശബ്ദമായ് തേങ്ങി.

ആ കാഴ്ച കണ്ട സഹപാഠികളും

ഗുരുനാഥനും കണ്ണീർ വാർത്തു;

മാതൃഹൃദയത്തിൻ സ്നേഹത്തിനു മുന്നിൽ

ഗുരുകുലംപോലും മൗനമായി നിന്നു.

ജന്മം തന്നവളേ, ജീവൻ തന്നവളേ,

എൻ ആദ്യഗുരുവും നീയല്ലയോ?

ലോകം മുഴുവൻ ത്യജിച്ചാലും അമ്മേ,

നിൻ സ്നേഹം എങ്ങനെ ത്യജിക്കും ഞാൻ?

സന്ന്യാസമെന്ന പാതയിലേറി

ലോകബന്ധങ്ങൾ വിട്ടുനിന്നാലും,

അമ്മേ, നിൻ കണ്ണീരിൻ മുന്നിൽ

എൻ അഹങ്കാരമെല്ലാം അലിഞ്ഞുപോകും.

വേദവും മന്ത്രവും ജ്ഞാനവുമെല്ലാം

പാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിക്കാനില്ലെനിക്ക്;

നൽകുവാൻ മറ്റൊന്നുമില്ലാത്ത മകൻ

നിൻ പാദങ്ങളിൽ നമസ്കരിക്കട്ടെ.

അമ്മേ…

നീ നൽകിയ സ്നേഹത്തിനു പകരമായി

ഈ ജന്മത്തിൽ എന്തു നൽകും ഞാൻ?

നിൻ കണ്ണീരിൻ ഓരോ തുള്ളിക്കും

എൻ ജീവിതം തന്നെയും പോരാ.

അതുകൊണ്ടമ്മേ,

വേറൊന്നുമില്ല സമർപ്പിക്കുവാൻ—

ഒരു മകന്റെ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ

ഒരു പ്രണാമം മാത്രം സ്വീകരിക്കണമേ…

ശ്ലോകം – 3

ന ദത്തം മാതസ്തെ മരണസമയെ തോയമപി വാ

സ്വഥാ വാ നൊ ദേയാ മരണദിവസേ ശ്രദ്ധാവിധിനാ

ന ജപ്തോ മാതസ്തെ മരണസമയെ താരകമഹം

അകാലെ സംപ്രാപ്തേ മയി കുരു ദയാം മാതസ്തൂലാം

അമ്മേ! അവിടുത്തെ മരണസമയത്ത് രണ്ടുതുള്ളി ഗംഗാജലം ആ

ചുണ്ടുകളിലുറ്റിച്ചു തരാൻ എനിക്ക് കഴിഞ്ഞില്ല മരണദിവസത്തെ തിഥിയെ ഓർമ്മിച്ച് കൊല്ലംതോറും ശ്രാദ്ധമൂട്ടാനും എനിക്ക് നിവൃത്തിയില്ല ഞാൻ സംന്യാസിയായിപ്പോയില്ലേ? മരണവേളയിൽ അമ്മയെ തൊട്ടിരുന്ന് പ്രണവം ജപിക്കാനുള്ള അവസരംപോലും ഈ ഹതഭാഗ്യന് കിട്ടിയില്ല. ഇങ്ങനെ അമ്മക്കുവേണ്ടി യാതോന്നും ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തവനും, സമയം കഴിഞ്ഞ് വന്നവനുമായ ഈ മകനിൽ അമ്മ ദയചെയ്യണേ.

ശ്ലോകം – 4

മുക്താമണിസ്തം നയനം മമേതി

രാജേതി ജീവേതി ചിരം സുത ത്വം

ഇത്യുക്ത വത്യാസ്തവ വാചി മാതർ

ദദാമ്യഹം തണ്ടുലമേഷ ശുഷ്കം

“നീയെന്റെ മുത്തല്ലേ? രത്നമല്ലോ? എന്റെ കണ്ണിന്റെ കണ്ണല്ലേ? എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട രാജനല്ലേ? നീ ദീർഘായുസ്സോടെ വളരെക്കാലം ജീവിച്ചിരിക്കണേ” ഇങ്ങനെയെല്ലാം പറഞ്ഞുകൊണ്ടാണ് എന്റെ അമ്മ എന്നെ കുട്ടിക്കാലത്ത് ലാളിച്ചിരുന്നത്. അപ്രകാരമെല്ലാം കൊഞ്ചിക്കളിപ്പിച്ച് വളർത്തിയെ അമ്മയുടെ വായിൽ ഈ ഉണക്കലരി മാത്രമാണല്ലോ ഇവന് – അമ്മയ്ക്കു വേണ്ടി യാതൊന്നും ചെയ്യാൻ കഴിയാത്ത അധന്യനായ ഈ മകന് വായ്ക്കിരയായി സമർപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞത്. ഞാനെത്ര അധന്യൻ !.

ശ്ലോകം – 5

അംബേതി താതേതി ശിവേതി തസ്മിന്‍

പ്രസൂതികാലേ യദവോചമുചച്ചൈഃ

കൃഷ്ണേതി ഗോവിന്ദ ഹരേ മുകുന്ദെ-

ത്യഹോ ജനന്യേ രചിതോയമഞ്ജലിഃ

എന്നെ പ്രസവിക്കുന്ന സമയത്ത് സഹിക്കാൻ കഴിയാത്ത പ്രസവവേദനയെ ‘അമ്മേ ! അച്ഛാ !ശിവ ! കൃഷ്ണ ! ഗോവിന്ദ ! ഹരേ ! മുകുന്ദ ! എന്നിങ്ങനെ ഭഗവാന്റെ തിരുനാമജപത്തിലൂടെയാണ് അമ്മ സഹിച്ചതെന്ന് ഞാൻ പറഞ്ഞുകേട്ടിട്ടുണ്ട്. പരമഭക്തയും സ്നേഹനിധിയുമായ എന്റെ അമ്മയ്ക്ക് അമ്മയുടെ മകൻ ഇതാ ഒരു കൂപ്പുകൈ സമർപ്പിക്കുന്നു. അവിടുന്നെന്നെ അനുഗ്രഹിക്കണേ.

അമ്മേ… നിൻ മരണവേളയിൽ

രണ്ടുതുള്ളി ഗംഗാജലം പോലും

നിൻ ചുണ്ടുകളിൽ പകരുവാൻ

ഈ മകനു കഴിഞ്ഞില്ലല്ലോ.

അവസാനശ്വാസത്തിൻ അരികിലിരുന്നു

പ്രണവമന്ത്രം ചൊല്ലുവാനും കഴിഞ്ഞില്ല;

നിൻ നെറ്റിയിൽ കൈവെച്ച്

“അമ്മേ” എന്നു വിളിക്കുവാനും കഴിഞ്ഞില്ല.

മരണദിവസത്തിൻ പുണ്യസ്മരണയിൽ

വർഷംതോറും ശ്രാദ്ധമൂട്ടുവാനും

സന്ന്യാസജീവിതത്തിൻ നിയമങ്ങൾക്കുള്ളിൽ

ഈ മകനു നിവൃത്തിയുണ്ടായില്ല.

എങ്കിലും അമ്മേ,

കാലം കഴിഞ്ഞെത്തിയ ഈ മകന്റെ

കണ്ണീരിൽ നീ കാണണമേ—

ചെയ്യാൻ കഴിയാതെ പോയ കർമ്മങ്ങളുടെ

നൊമ്പരവും സ്നേഹവും ഒരുപോലെ.

“മുത്തല്ലേ നീ… രത്നമല്ലേ നീ…

എൻ കണ്ണിലെ കണ്ണല്ലേ നീ…

എൻ രാജാവല്ലേ… ദീർഘായുസ്സോടെ

വാഴണമേ മകനേ…”

എന്നു പറഞ്ഞ് കൊഞ്ചിച്ച നിൻ അധരങ്ങൾക്ക്

ഇന്നെന്താണ് നൽകുവാൻ എനിക്കുള്ളത്?

അന്നത്തെ സ്നേഹവാക്കുകൾക്കു പകരം

ഇന്നീ ഉണക്കലരിയല്ലാതെ

മറ്റൊരു കൂലി നൽകാനാവാത്ത

അധന്യനായ മകനല്ലോ ഞാൻ.

അമ്മേ…

നിൻ കൈകളിൽ കിടന്നുറങ്ങിയ കാലവും,

നിൻ മടിയിൽ തലചായ്ച്ച കാലവും,

നിൻ സ്നേഹവാക്കുകളിൽ വളർന്ന കാലവും—

ഇന്നെല്ലാം ഓർമ്മകളായി മാത്രം.

എന്നെ പ്രസവിച്ച വേദനയിൽ

“അമ്മേ… അച്ഛാ… ശിവാ…

കൃഷ്ണാ… ഗോവിന്ദാ… ഹരേ… മുകുന്ദാ…”

എന്നു ഭഗവാന്റെ നാമം ജപിച്ച

ഭക്തയായ ജനനീ,

നിൻ തപസ്സിന്റെ ഫലമാണ് ഈ മകൻ.

ആ നാമജപത്തിന്റെ പുണ്യശക്തിയാൽ

എൻ ജീവിതം ധന്യമാക്കിയ അമ്മേ,

നിൻ പാദങ്ങളിൽ ഇന്നിതാ

ഒരു കൂപ്പുകൈ സമർപ്പിക്കുന്നു.

ഗംഗാജലം നൽകാൻ കഴിഞ്ഞില്ല—

ശ്രാദ്ധമൂട്ടാൻ കഴിഞ്ഞില്ല—

അവസാനനേരം അരികിലിരിക്കാനും കഴിഞ്ഞില്ല;

എങ്കിലും അമ്മേ,

എൻ ഹൃദയത്തിൽ നിന്നുയരുന്ന

ഈ പ്രണാമം സ്വീകരിക്കണമേ.

ജന്മം നൽകിയ ജനനീ,

ജ്ഞാനത്തിലേക്കു നയിച്ച ആദ്യഗുരുവേ,

സ്നേഹത്തിന്റെ സാക്ഷാൽ രൂപമേ—

നിൻ അനുഗ്രഹം മാത്രം

ഈ സന്ന്യാസിമകനു മതിയമ്മേ.

അമ്മേ…

വൈകിയെത്തിയ ഈ മകനോട്

ദയചെയ്ത് ക്ഷമിക്കണമേ;

നിൻ പാദങ്ങളിൽ വീഴുന്ന

ഈ കണ്ണീരിൻ കൂപ്പുകൈ

അഞ്ജലിയായി സ്വീകരിക്കണമേ.